|  |   |  |  
 

آموزش آرایه های ادبی در شعر فارسی

آرایه ابداع

 

آرایه ابداع:

هر گاه در عبارتى، چند صنعت بديعى آورند، آن را ابداع نامند: وَ قِيلَ يٰا أَرْضُ اِبْلَعِي مٰاءَكِ وَ يٰا سَمٰاءُ أَقْلِعِي وَ غِيضَ اَلْمٰاءُ وَ قُضِيَ اَلْأَمْرُ وَ اِسْتَوَتْ عَلَى اَلْجُودِيِّ وَ قِيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ اَلظّٰالِمِينَ 1- 25 11: 44- و گفته شد اى زمين آب خود را فرو بر و اى آسمان مبار و آب فرو رفت و كار

پايان يافت و كشتى بر كوه جودى مستقر گشت و گفته شد دور باد ستمگر.

آيۀ مزبور بهترين مثال براى صنعت ابداع است چرا كه علاوه بر فصاحت و بلاغت، بيشترين صنعت بديعى را از آن استخراج كرده‌اند. از جمله:« مناسبت» ميان اِبْلَعِي و أَقْلِعِي،« مطابقۀ» ميان أَرْض و

سَمَاء،« إرداف» در اِسْتَوَتْ،« تمثيل» در وَ قُضِيَ الْأَمْرُ،« إرصاد» و« تسهيم»،« اعتراض»،« ائتلاف لفظ با لفظ»،« ائتلاف لفظ

با معنى»،« انسجام» و غيره.

حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج

 

فكر معقول بفرما گل بى‌خار كجاست؟

مصداق صنعت ابداع است براى اين كه چند صنعت بديعى در آن به كار رفته است:

صنعت تجريد، حسن ختام، مراعات نظير، مذهب كلامى و غيره.

دلى كه غيب‌نماى است و جام جم دارد

 

ز خاتمى كه دمى گم شود چه غم دارد؟

چند صنعت بديعى را شامل است: حسن مطلع، سجع ميان جم، خاتم، دم و غم،

تلميح، تلميح به گم شدن انگشترى حضرت سليمان و غيره.

رشتۀ تسبيح اگر بگسست معذورم بدار

 

دستم اندر ساعد ساقىّ سيمين ساق بود

مشتمل است بر صناعات زير: مراعات نظير ميان دست و ساعد و ساق، ايهام،

ارصاد و تسهيم، هم حرفى( تكرار هشت بار حرف سين) و غيره. در ديوان حافظ كمتر غزلى را مى‌توان يافت كه يك يا

چند بيت آن چند صنعتى نباشد.

 

نرم افزار های ادبی

نرم افزار دُرج

نرم افزار دُرجنرم افزار دُرج

نرم افزار تاریخ ایران اسلامی

نرم افزار تاریخ ایران اسلامینرم افزار تاریخ ایران اسلامی

شاهنامه فردوسی

شاهنامه فردوسیشاهنامه فردوسی

نرم افزار مثنوی و معنوی مولانا

نرم افزار مثنوی و معنوی مولانانرم افزار مثنوی و معنوی مولانا