|  |   |  |   |

 

 

  • قالب های شعر فارسی
  • آرایه های ادبی
  • اوزان شعر فارسی
  • مقاله های ادبی
  ترجیع بند: ترجیع بند از چند قطعه شعر تشکیل شده است که هر کدام از این قطعه شعرها دارای قافیه ...
  آرایه ابداع: هر گاه در عبارتى، چند صنعت بديعى آورند، آن را ابداع نامند: وَ قِيلَ يٰا أَرْضُ ...
  • شعر انتظار
  • اشعار عاشورایی
  • شعر مقاومت
  • شعر طنز
  • شعر کودک

حضور انسان در طبیعت شعر/ به قلم منتقد ارجمند کشورمان جناب آقای منصور خورشیدی

" شلوغ تر از باد " - سلبی ناز رستمی
مجموعه شعر " شلوغ تر از باد " در 105 صفحه ، با شمارگان 1000 نسخه و با قیمت 7000 تومان در سال - انتشارات " هنر رسانه اردی بهشت " در تهران 1394 منتشر شده است . این مجموعه دربردارنده ی 100 قطعه شعرسپیدو آزاد با مضامین عاشقانه واجتماعی است .
شاعر در سیاهی و سایه پرسه می زند و در تقابل با زندگی مرگ را برجسته نشان می دهد .
" چه طعم خشکی دارد مرگ " که از هوای هر در مخفی می آید و در مدار خیس چشمان شاعر می نشیند
" کاش کسی به ما گفته بود
که مرگ نمی آید . . . " - 38
اما در کنار زندگی مرگ در حاشیه حضور دارد " در دالان های پیچ در پیچ سایه ها " شکل پرنده ی غمگین در باد و بادبادک و بند بند شاخه ها . و ریتم ممند حروف ، نه به نیت خلق موسیقی که زندگی شاعر را از ریتم و روال می اندازد . هر رویداد دیگری در این مجموعه دارای مفهوم نمادین هستند . و در ذهن و زندگی شاعر و در ارائه ی حرف اثر مستقیم دارد .
" و آفتاب
برگ نامفهومی
که در هیچ صبحی طلوع نکرد " 11
با این همه شعر برای شاعر مفهومی دیگری دارد . حادثه ای در آمدن کسی یا چیزی " پیامبر کوچکی
که مدام نازل می شود " تا با تلنگری ذهن شاعر را تکان دهد و او را به حقیقت نهفته آشنا کند .
" این روزها،
مرگ فقط یک پرنده ی غمگینی است
که با بادها و / بادبادکها
در بند بند ِ شاخه ها می پیچد . – 58
حوادث و اتفاقات محیط زندگی تکلیف شاعررا در تکوین شعر و ایجاد موقعیت جدید در بازتاب تفکر، مشخص می کند تا فضای نوتری بازکند و بتواند خواننده ی شعر را غافلگیرکند . زبانی که درعبوراز میان تجربه های موجود می تواند راهی نو در نوع بیان ایجاد نماید . و به اعتبار همین نگاه و با خلق زمینه های عاشقانه با احساس و عواطف موجود به شعر بلیغ برسد .
" تکلیف ِ من
تا به همیشه " دوست داشتن ِ تو " ست
مثل ِ نزول ِ آیه ای
در شعرهای بلیغ – 92
در این شرایط شاعر نگاه عمیق تری به جهان اطراف خود می اندازد . تا اتفاق تازه تری در ذهن شاعر و در ضمیر او شکل بگیرد . و طبیعت شاعر را متحول نماید و او را از تشویش ها و دلهره ها دور سازد . این اشتیاق شاعر را می توانیم در بیان او مرورکنیم
" فکر کن به شعری که می تواند
فقط، / پرنده باشد . . .
که در دور دست ها بال می کوبد . – 10
هدف شاعر در این مجموعه عریان کردن و شفاف نشان دادن واقعیت ها ی موجود در زندگی است " مرا به روح آسمان بسپار" وقتی خورشید با اندک انتظاری طلوع می کند.
یک پنجره برای دیدن می خواهد تا حضور دوست را معنا کند . ورابطه ی درونی خود را با جهان آن سو پیوند بزند . " پنجره ای که هر بار چشم دریده تر/ خیابان ها را ورق می زند ." در این گونه دیدن شاعر می تواند بستری باز کند برای تعاطی افکار،عواطف و احساسات درونی و تعاملی ایجاد کند با کسی که شاعر را در انتظار نشانده است
" بر می گردی
نه شبیه یک پرنده ی خیس بر شاخسارِ پر تشویش پرواز!
نه شبیه ترنم زنگوله ای ،
که بی نفس در گوش دنیا می نوازد. – 64
تمام آن چه موجب می شودتا شاعرمسیر تحولات ذهنی را در ارائه ی مضمون تغییردهد و در تفکر خود و مخاطب شعر اثر بگذارد . همین بیان روائی و توصیف نوستالژی است که جهان هواهای تازه تر برای بیان خود خلق می کند .
" این روزها به چه فکر کنم
به اسکلتی که هربار از سایه ی خود می ترسد
به پرنده ای که بال هایش کشیده می شود
روی کوه ها ، / میان دره ها ؟!- 59
روش کاربردی شاعر در استفاده از عوامل زیباشناسی بیشتر با پرسشی از چرا و چگونه و تردید همراه است. از " کوچ ِپرنده ی گمنامی/ که شاخه ها را از یاد برده اند. " تا : ترسی که او را از سایه دوست هم دور می کند و به انتظار سبد های خالی ستاره شماری کند .
" این روزها دیگر ،
قلاب هیچ ماهیگیری روز را از شب
شب را از روز بیرون نمی کشد. " 58
در حالت های مختلف ترس ناشی از شرایط موجود موجب در هم ریزی خیال و خاطره در زبان شاعرمی شود و عواطف او را درگیر امور غیر منتظره می کند .
" می ترسم / در برزخ این همه پریشانی
دست های تو را گم کنم " – 26
مضامین حاصل از ترس به اضطراب درونی سلبی ناز رستمی دامن می زند و مانور آن را بیش تر در ذهن و در زبان شاعر جاری می کند . " شاخه ، چه نسبتی با دستان تو دارد " که عشق را عامل نزدیکی به دوست نمی داند !
" پیش از آنکه نفس برآرم
تو دور می شوی.
چه جان کندن عجیبی / حتا ،
با لب فرو بستن و / دم نزدن؟! - 87
می بینیم که با استفاده از ترکیب کنائی " دم نزدن و لب فرو بستن " به جان کندن حیرت آوری می رسد که با دانش ودرک این شاعر و منتقد حرفه ای شعر در تضاد است .
" حتا در خزان ترین ِ آفتاب هم
جهانی می آشوبد درمن
خواب ِ قیلوله کم از کابوس ندارد! " – 103
با صراحت تمام تکلیف خود را با خودش روشن می کند . دلتنگی ، ترس ، سایه ، مرگ و سکوت را به راحتی دربیان شاعرانه جاری می سازد . به دنبال راهی است تا رندانه زمینه رهائی خود را از عوامل دست و پا گیر که او را دلگیر کرده است فراهم نماید .
" شناگر ِ ماهری نیست
گاهی در بیداری هم
غرق مان می کند ، مرگ ! – 93
اگر چه عوامل فوق تاثیری در فرم و ساختمان شعر ندارند . اما نیت آن در ذهن شاعر موجب می شود تا به صورت ساده و گفتاری زمینه محتوایی شعر را حول همین محور های موجود بنا کند . لزوم چنین دیدگاهی موجب می شود تا آن چه در تخیل شاعر و در حافظه ی او وجود دارد . در محور هم نشینی کلام تناسبی بین آن ها بر قرار نماید .
" این روزها به آسمان هم شک می کنم
آن هنگام که زمین ،
در شلوغی اقیانوس ها و
رقص ماهی ها گم می شود." – 64
به هر شکل ، شاعر با استعاره ، تشخیص ، مراعات نظیر ، واج آرائی در محور افقی شعر تلاش می کند تا با بیان تغزلی نشان دهد که " چشمانم / بی خواب تر از پلک پنجره " است .و هیچ شبی را تنها تر از مردمک ماه نمی بیند . واقعیت های دنیای پیرامون خود را با مخاطبان شعر خود در میان می گذارد . و تنهائی را در گستره ی معنا های متعارف این گونه تعریف می کند.
" این تنهایی ،
عجول تر از آنست که انگشت فرو کند
در چشمِ روزشمارهایی
که تو را با بادهای شبانه تخمین می زند " – 76
از موقعیت نا به سامان دنیا که چنگ در خیال و خاطره می زند سخن می‌گوید " حالا دنیا از خیال تو بیرون نمی آید " و به نمایش همه ی دریافت های خود از زندگی می‌پردازد . " سبکبال تر به کوچه می روم " تا در انتقال عواطف بتواند زمینه ی وسیع تری از زندگی و جهان شاعرانه را ترسیم و در تلفیق امور حسی و انتزاعی موفق تر عمل کند
" چگونه بگویم که تو
پرنده ی غمگینی هستی
که از اشتیاق فصل ها کوچیده ای " – 33
کنارهم گذاشتن کلمات و ترکیب های کلامی بنا به ضرورت و به صورت آگاهانه در یک مصراع می تواند محتوای شعر را قوی تر در یک قطعه نشان دهد . اراده ی آگاهانه ای که می تواند گشایشی در زبان شاعر ایجاد کند . تا " درسپیده دم کوتاه ترین روز " دلتنگی را از خود دور کند..
" بی گمان شلوغ تر از هرچه باد و باران
و درختی که بی هیچ جوانه ای،
تب تند رسیدن می گیرد." - 65
رمز و رازهای یک اثر هنری در پوششی از تناسب های عوامل سازگار زمینه بروز و ظهور اندیشه را برای سرایش شعر فراهم می کند . اگر شاعر با درک درست از هم نشینی کلمه در بافت افقی شعرهمخوانی ایجاد نماید . بی گمان تردید های موجود در تفکر او بدل به رسیدن ، امید وسازگار با روحیه ی شاعرانه می شود .
" کاش یادم بماند
کنار پنجره چراغی بگذارم " 100
با و جود روشنائی و نور در فضای شاعرانه می تواند به آرامش یک سیب برسد که در پشت همان پنجره و در تب سرخ می سوزد. مثل چیز هائی که نمی بیند و در آفتاب اتفاق می افتد . در چنین شرایطی با استفاده از عناصر کلامی در بافت معنایی زمینه را برای تصاویر دیداری و حسی آماده می سازد . تا روح کلام در نظر مخاطب آسان جلوه کند
" این روزها ،
هر نسیمی که می وزد
کوچ ِپرنده ی گمنامی ست که شاخه ها را از یاد برده اند." – 64
بانوی شعر سلبی ناز رستمی تلاش می کند تا بستری تازه در میان رابطه ها باز کند . به دنبال صدائی است که عاشقانه تر از سکوت او را دعوت به دیدار ناگهانی کند . با نیمرخی از طلوع آب !
" حادثه ای
که در آمدن تو هست
بی گمان / در رد پای هیچ پروازی نیست " – 11
مجموعه شعر " شلوغ تر از باد " با بیان غنائی به برجسته کردن روایتی می پردازد که حسی سخت عاشقانه دارد و بُرد عاطفی در بسامد بالائی توجه مخاطبان شعر را جلب می کند .
" نیمرخی که طلوع می کند از آب و آینه " - 35
می دانیم که زبان ، معیار مشخص برای شاعرانی محسوب می شود که در یک مجموعه شعر ، نظریه ی نقد ادبی را در خود داشته باشد یعنی به لحاظ( فکری ، ادبی و زبانی ) نیاز منتقدان شعر را برآورده کند چون شاعر حضور انسان را در طبیعت شعرجست و جو می کند
یک واکنش عاطفی موجب می شود که تفکر شاعر بر انگیخته شود . و به شوق پرواز ، پَر باز کند و تن به کوچ نا به هنگام پرستو ها بسپارد و با یک تبسم ساده ، رمینه ی تماشا را فراهم کند .
" همین یک لبخند خاکستری
و نگاتیو های سوخته
کافی است . " - 83
عناصر بی جان وقتی صفات و احساسات انسانی را می پذیرد ذهن شاعر را اندکی از مفاهیم معمول دور می کند . حتی می تواند تازگی و طراوت زبان امروز شعر را شکوفا تر از پیش گسترش دهد . و رابطه های دیگری خلق کند که دامنه ی نفوذ شعر را با انتخاب مناسب ترین کلمات و ترکیبات ( نه ترکیبات وصفی و اضافی ) و تکرار که در طول این مجموعه بسیار دیده می شود در موقعیت جدید نشان دهد . به انتظار روز هائی بهتر از این روز ها که در برابر نگاه شاعر نشسته است .
" این روزها ،
هر نسیمی که می وزد
کوچ ِپرنده ی گمنامی ست که شاخه ها را از یاد برده اند.
این روزها به آسمان هم شک می کنم
آن هنگام که زمین ،
در شلوغی اقیانوس ها و
رقص ماهی ها گم می شود.(ص58)

بخش نقد ادبی | پایگاه  خبری شاعر


منبع: شعر نو

برچسب ها: نقد شعر, نقد داستان, نقد ادبی

چاپ ایمیل

  • شاعران-معاصر
  • «
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35
  • 36
  • 37
  • 38
  • 39
  • 40
  • 41
  • 42
  • 43
  • 44
  • 45
  • 46
  • 47
  • 48
  • 49
  • 50
  • 51
  • 52
  • 53
  • 54
  • 55
  • 56
  • 57
  • 58
  • 59
  • 60
  • 61
  • 62
  • 63
  • 64
  • 65
  • 66
  • 67
  • »
  • شاعران منتخب معاصر
  • «
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • »